خبرگزاری سیانان به نقل از چند منبع آگاه آمریکایی، که نامشان را فاش نکرد، نوشت که جمهوری اسلامی ایران برای جلوگیری از دسترسی آمریکا به اورانیوم با غنای بالایش، تونلها را تخریب و ورودی سایتهای هستهای را مینگذاری کرده است.
به گزارش این خبرگزاری، این اقدام استخراج و جابهجایی اورانیوم غنیشده را بسیار سخت و خطرناک کرده است. این در حالی است که اورانیوم در سطح بالا غنیشده ایران یکی از موضوعات اصلی مذاکرات ایران و آمریکا است و جزئیات توافق هنوز نهایی نشده است.
سیانان در این گزارش نوشت که بر اساس گفته پنج منبع مطلع، به دلیل تلاشهای ایران برای مسدود کردن راه دسترسی به اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح تسلیحاتی، دستیابی به این اورانیوم اکنون بسیار دشوارتر، خطرناکتر و زمانبرتر از یک ماه پیش است، یعنی زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، به طور رسمی احتمال تصرف این مواد از سوی ارتش آمریکا را مطرح کرد.
در این گزارش آمده است که این اقدامات جدید، پیچیدگیهای بیشتری را به توافق پیشنهادی دولت ترامپ و تهران میافزاید و پرسشهایی را درباره اینکه چه کسی مسئول بیرون آوردن آن خواهد بود ایجاد میکند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
ترامپ بارها اعلام کرده است که به دست آوردن یا نابودی این مواد از اولویتهای آمریکا در مذاکرات جاری برای پایان دادن به جنگ با ایران و بازگشایی تنگه هرمز است.
به گفته یک مقام ارشد دولت آمریکا، دو طرف به امضای توافقی نزدیکاند که جمهوری اسلامی ایران را ملزم میکند اورانیوم غنیشدهاش را به آمریکا تحویل دهد. طبق گفته این مقام، این مواد اول در محل نابود و سپس از ایران خارج میشوند.
اما مقامهای آمریکایی و جمهوری اسلامی ایران روایتهای متفاوتی از این توافق موقت ارائه دادهاند و جزئیات دقیق آن هنوز روشن نیست. متن ادعایی یک پیشنویس توافق نیز روز جمعه به برخی رسانههای ایران درز کرد که باعث واکنش تند ترامپ در شبکههای اجتماعی شد.
در بخشی از گزارش سیانان آمده است که به گفته چند منبع، حتی برای خود ایرانیها نیز خارج کردن این مواد اکنون دشوار و خطرناک است و نیاز به تجهیزات سنگین حفاری و عملیات خنثیسازی مین دارد که فرایندی دشوار و پرمخاطره است.
اسکات روکر، رئیس پیشین دفتر «خدمات ملی امنیت هستهای» آمریکا در حوزه جمعآوری مواد هستهای، در این زمینه گفت: «اگر این گزارش درست باشد، قطعا بازیابی اورانیوم بسیار غنیشده را پیچیدهتر میکند.»
او افزود، این وضعیت همچنین میتواند فرصتی برای ایران ایجاد کند تا بتواند در میزان پایبندیاش به توافق مبهم عمل کند.
او توضیح داد اگر مذاکرهکنندگان «ایران را ملزم کنند که کل ذخیره را برای راستیآزمایی به یک محل مرکزی منتقل کند و در نهایت آن را خارج یا رقیق کنند»، در آن صورت مسئولیت دسترسی و ارائه «فهرست کامل» اورانیوم غنیشده بر عهده تهران خواهد بود.
روکر هشدار داد: «در چنین سناریویی این نگرانی وجود دارد که جمهوری اسلامی ایران ادعا کند بخشی از اورانیوم بسیار غنیشده قابل بازیابی نیست. در این صورت ما اطمینان کامل نخواهیم داشت که ایران در آینده نیز به آن دسترسی پیدا نخواهد کرد.»
جامعه بینالمللی معتقد است بخش عمده این ذخیره در تونلهای فروریخته تاسیسات هستهای اصفهان قرار دارد و مقداری دیگر نیز در سایتهای دیگر نگهداری میشود.
در اواسط ماه مه، ارتش آمریکا آماده انجام عملیاتی برای تصرف مواد هستهای بود، اما این عملیات در نهایت به دلیل مخاطره بالا لغو شد. با این حال، از آن زمان تاکنون ایران استحکامات سایتهایی را که تصور میشود اورانیوم بسیار غنیشده در آنها دفن شده، تقویت کرده است.
ترامپ پیشتر تصرف بهزور این اورانیوم را خطرناک توصیف کرده بود. او در مصاحبهای با فاکس نیوز در ماه مه نیز درباره اینکه ایرانیها بتوانند بدون ردیابی توسط سازمانهای اطلاعاتی آمریکا به این مواد دسترسی پیدا کنند، ابراز تردید کرده بود.
اما به گفته دو منبع، همین سخنان آشکار و علنی درباره اورانیوم بهعنوان هدف احتمالی، ممکن است سبب شده باشد ایران از آنها بیشتر محافظت کند.
اکنون حتی اگر توافق میان تهران و واشنگتن در هفته آینده امضا شود، مذاکرات فنی بیشتری برای تعیین جزئیات برنامه هستهای ایران لازم خواهد بود. انتقال یا انهدام بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ایران، بخش پرچالشی در مذاکرات صلح تهران و واشنگتن بوده است.
خارج کردن اورانیوم از ایران احتمالا نیازمند استقرار یک تاسیسات سیار تخصصی اورانیوم است که تحت نظر «اداره ملی امنیت هستهای» در آزمایشگاه ملی اوک ریج در تنسی سازماندهی میشود. سیانان پیشتر گزارش داده بود که جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مذاکرهکنندگان ارشد آمریکا، اوایل این ماه از این آزمایشگاه بازدید کردهاند.
اما حتی متخصصان برتر جهان در زمینه جمعآوری مواد هستهای نیز برای انجام این کار به زمان قابل توجهی نیاز دارند و ترامپ نیز اوایل ماه جاری به خبرنگاران گفته بود که این عملیات حداقل دو هفته زمان خواهد برد.
